Bir forklift raflara çarptı ama kimse yaralanmadı. İş kazası mı? Çalışan işverenin servisiyle işe gelirken yaralandı. Bu da mı iş kazası? İşin kafa karıştıran tarafı burada başlıyor. İş kazasını yalnız fabrikada makinenin başında meydana gelen yaralanma olarak düşünmek doğru değil.
İçindekiler
İŞ KAZALARINDA İŞ VERENİN SORUMLULUKLARI
 | 
|  |
İş Kazası Nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu bakımından iş kazası, Kanunda belirtilen durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen etkileyen olaydır.
SGK’nın güncel açıklamasına göre çalışan;
işyerinde bulunduğu sırada,
işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
işveren tarafından başka bir yere görevle gönderildiği sırada,
kanundaki süt izni süresinde,
veya işverenin sağladığı araçla işe gidip gelirken
meydana gelen bazı olaylar bakımından iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.
Yani olayın mutlaka tezgâhın, forkliftin veya iş makinesinin başında olması gerekmez.
Çalışma yaşamını düzenleyen mevzuata göre işverenin işçiyi koruma, işçinin sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili önlemleri alma borcu bulunup, bu konu ile ilgili mevzuat hükümleri emredici niteliktedir. Bu tür mevzuattan olan İş Kanunu’nun 77. maddesine göre “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler”. Borçlar Kanunu’nun 332. maddesi de aynı yükümlülüğü düzenlemiştir. Yargıtay içtihatlarına göre, işveren, sadece işin niteliğine uygun koruyucu madde vermekle yükümlü olmayıp verdiği malzemenin kullanılmasını sağlamak ve önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını sürekli ve etkin bir biçimde denetlemekle yükümlüdür.
Çalışma yaşamını düzenleyen mevzuatın bu “olumlu” hükümleri nedeni ile işyerlerinde sıkı güvenlik önlemlerinin alınmakta olduğu düşünülebilir. Ancak, her yasal düzenlemeyi anlamlı kılan onun uygulamada karşılığının olmasıdır. Kısacası, bu yasaların hayatta da bir karşılığının olmasıdır. Ne yazık ki, çalışma yaşamında, pek çok konuda olduğu gibi işçi sağlığı ve güvenliği konusunda ciddi sorunlar yaşanmaktadır. İşverenler ek maliyet getireceği, gereksiz zaman kaybına yol açacağı düşüncesi ile yasaların emredici hükümlerini yerine getirmekten kaçınırlar. İşin yoğun ve ağır olduğu, çalışma süresinin uzun tutulduğu her işyerinde adeta kazaya davetiye çıkarılır.
Bu sadece Türkiye’ye özgü değildir, kapitalizme özgü genel bir durumdur. Öyle olduğu için de dünyada her yıl meydana gelen 27 milyon iş kazasında 330 bin kişi hayatını kaybeder, 160 milyon kişi de ya yaralanır ya da meslek hastalığına maruz kalır. Kuşkusuz bu katliamdan farklı bir şey değildir. Üç yıl sürmüş bir savaşta bile yaklaşık 1 milyon insan ölüp, 500 milyonu yaralanmazken, iş kazalarının üç yıllık bilançosu böylesi bir savaştan bile daha ağır olur.
- Forklift türü iş makineleri için forklift ehliyeti alınması ile ilgili sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
- Kaldırma, kazıma ve tesviye grubundan yer alan Ekskavatör Ehliyeti ile ilgili yazımızı mutlaka okumalısınız.
- Personel ve Yük Kaldırma iş makinası olan sepetli vinç ehliyeti hakkında bilgi almak için linke gidin.
İş Kazası Kaç Gün İçinde Bildirilir?
Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalının iş kazası, işveren tarafından SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir.
Yetkili kolluk kuvvetlerine ise olayın niteliğine göre derhal bildirim yükümlülüğü bulunur.
İş kazası işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmiş ve işveren olaydan daha sonra haberdar olmuşsa üç iş günlük sürenin hesabında olayın öğrenildiği tarih önem kazanabilir.
Burada özellikle iş günü ifadesine dikkat edin.
“Üç gün” ile “üç iş günü” aynı hesap değildir.
İş Kazasından Sonra Ne Yapılmalı?
Öncelik her zaman insandır.
Yaralı varsa uygun ilk yardım ve sağlık desteği sağlanır. Acil durum gerekiyorsa 112 aranır.
Ardından olay yeri mümkün olduğu ölçüde korunur, kazanın nasıl meydana geldiğine ilişkin bilgiler kayda alınır ve gerekli resmî bildirim süreçleri başlatılır.
Sonra en önemli soru gelir:
Bu neden oldu?
Sadece:
“Operatör dikkatsizmiş.”
deyip dosyayı kapatırsanız aynı kaza tekrar edebilir.
Fren neden çalışmadı?
Yük neden düştü?
Raf neden devrildi?
Yaya neden forklift yolundaydı?
Operatör neden o kadar hızlı gidiyordu?
Işıklandırma yeterli miydi?
Makinenin bakımı yapılmış mıydı?
Risk değerlendirmesinde bu tehlike görülmüş müydü?
Kazadan çıkarılacak ders, suçlu aramaktan önce olayın tekrarını önleyecek sebebi bulmaktır.
Gerekli işçi sağlığı ve işçi güvenliği tedbirlerinin alınmadığı bir işyerinde çalışan işçiler çalışmayı reddedebileceği gibi, işverenden çalışmamalarına rağmen ücretlerini talep etmek haklarına sahiptirler. Ayrıca bu nedenlerle işi bırakan işçilerin işi bırakmaları haklı nedene dayandığından kıdem tazminatı alacaklarına da bir halel gelmez.
İşyerinde gerekli işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin alınmamasından doğan iş kazaları sonucunda işveren, malul kalan işçiye maluliyetine göre maddi tazminat, işçi ölmüş ise kanuni mirasçılarına destekten yoksun kalma tazminatı ödemek zorundadır. Ayrıca bu durumlarda manevi tazminat da talep edilebilmektedir.
2002 yılında iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu kaybedilen işgünü sayısı ise 1 milyon 831 bin 252’dir. Aynı yıl grevlerde kaybolan işgünü sayısı ise 43.885 gündür! Yani sermaye cephesinin grev olmasın, üretim sürsün diye çırpındığı bir zaman diliminde, iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeni ile grevlerin yaklaşık elli katı daha fazla iş günü kaybedilmiştir. Benzeri durum, grevlerin yaygın olduğu bir dönem için de geçerlidir. 1990-1997 döneminde grevlerde toplam 19.3 milyon gün kaybolmuşken, üç yıl daha kısa bir dönemi içeren 1993-1997 döneminde iş kazaları ve meslek hastalıklarından kaybolan iş günü sayısı 46.6 milyon gün olmuştur. Bu veriler bize sermaye cephesinin işgünü kaybına katlandığını, ama ek bir maliyet gerektiren iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesine sıcak bakmadığını göstermektedir. Zira, burada kaybedilen para değil, her zaman yerine bir başkası bulunabilecek bir işçidir.
İlginizi Çekebilir:
